Insecten eten en allergie

Insecten eten en allergie
Vrijwel elk voedingsmiddel kan voor een allergische reactie zorgen als je daar gevoelig voor bent. Het is bekend dat andere geleedpotigen zoals schelpdieren (zoals garnalen, kreeft, rivierkreeftjes), ernstige allergische reacties kunnen oproepen bij gevoelige personen en dit geldt dus ook voor het eten van insecten. Over het risico kan dus niet lichtvaardig worden gedacht. Hieronder een kort overzicht van de mogelijke gezondheidsrisico`s in verband met de productie en consumptie van eetbare insecten.

Mogelijke gezondheidsrisico`s ivm de productie van eetbare insecten.
Het populaire beeld van insect gerelateerde allergieën is die van de beten en steken van giftige soorten zoals bijen, mieren en wespen (geïnjecteerde allergenen). Meer dan honderd doden per jaar in de VS worden toegeschreven aan fatale reacties op geleedpotige vergiften. De overgrote meerderheid van de slachtoffers echter, lijden  voor een korte periode aan jeuk, branderig gevoel en zwellingen. Ook komen allergische reacties voor welke te wijten zijn contact met lichaamsdelen of afvalproducten van insecten(contact allergenen) of het inademen van microscopisch kleine stofdeeltjes uit verpulverde karkassen, huid en uitwerpselen (inhalatieallergenen), denk aan de eikenprocessierups. Allergieën veroorzaakt door contact met de huid of het inademen van insectenmateriaal kan aanzienlijke gevolgen voor de gezondheid hebben, thuis of in uw werkomgeving met symptomen die variëren van eczeem en dermatitis, tot rhinitis, congestie en bronchiale astma.

In ernstige gevallen, bij overgevoeligheid voor insectenmateriaal kan het slachtoffer in een anafylactische shock raken, een potentieel levensbedreigende aandoening waarbij vaak een snelle zwelling, acute respiratory distress syndrome RDS, en soms een ineenstorting van de bloedcirculatie wordt ervaren. Indien mogelijk, is door bijvoorbeeld een allergietest, in een vroeg stadium te herkennen en te voorkomen dat insectenallergenen voor extreme gevoeligheid zullen gaan zorgen.

Aangezien de meeste allergieën ten gevolge van insecten van het contact- en inhalatietype zijn, is het redelijk om te veronderstellen dat het grootste gezondheidsrisico in verband met eetbare insecten ligt bij werknemers die betrokken zijn bij de productie. Vanwege het kleine en obscure karakter van de insectenvoedingsindustrie, met name in de VS, is er vrijwel niets bekend van dergelijke problemen. Echter, er zijn vele gevallen bekend van insectgeïnduceerde allergieën onder werknemers in allerlei soorten bedrijven. Werknemers in de verwerking en reiniging van walnoten in Bulgarije ontwikkelden eczeem, dermatitis en intense jeuk van de huid door blootstelling aan de larven en uitwerpselen van de ”Indian meal moth”. Het zijn niet de insecten zelf zijn die voor problemen zorgen, enkel door ze te pletten waardoor lichaamsvloeistoffen in kaas, zemelen, gedroogd fruit, jam en suiker terecht komen, is bekend dat darmproblemen als dermatitis, van voorbijgaande aard, veroorzaakt wordt onder de werknemers. In de meeste gevallen gaat het om inhalatieallergie op de werkplek. Er zijn diverse onderzoeken gedaan onder werknemers in fabrieken, waarbij astma en andere allergische reacties werden gemeten als gevolg van spinnen, motten en rupsen.

Reacties op sprinkhanen, krekels, sprinkhanen, kakkerlakken, etc. komen ook voor, vaak ontstaan deze door bijvoorbeeld het langdurig vermalen van sprinkhanen, die dan als kippenvoer dienen.

Diverse gevallen van jeuk, huiduitslag, rhinitis, ademnood en astma zijn talrijk en goed gedocumenteerd. Deze rapporten zijn te veel om op te noemen in dit artikel maar wijzen wel op het feit dat de insecten en aanverwante geleedpotigen een zeer reële bedreiging voor de gezondheid is, als werknemers herhaaldelijk worden blootgesteld. Als een dergelijk probleem ontstaat kan dit een vervelende aangelegenheid worden, denk aan de economische en gezondheidsgevolgen voor werknemer en werkgever. Hoewel goede ventilatie, beschermende kleding, handschoenen en maskers belangrijk zijn, is door gezond verstand te gebruiken en het slachtoffer over te plaatsen naar een niet-bedreigende werkomgeving de beste preventieve maatregel en vaak de enige haalbare oplossing voor het probleem.

Mogelijke gezondheidsrisico`s ivm de consumptie van eetbare insecten.
Aangezien we niet een volk zijn dat gewend is aan het eten van insecten, is er nauwelijks of geen direct bewijs voor een allergie als gevolg van eetbare insecten. Toch worden entomologen soms geconfronteerd met vage klachten van mensen die ziek worden na het bewust eten van insecten. Aangezien iedereen wel iets kan opnoemen waarvan hun maag omdraait, is het dus niet duidelijk welke eventuele psychologische factoren hier een rol bij kunnen hebben gespeeld bij deze ziekten. We kunnen echter, als we enig inzicht willen krijgen, gecontroleerde experimenten op menselijke proefpersonen uitvoeren door normaal eten te infecteren met insecten.

Een klassieke studie is die van Bernton en Brown (uit 1967).
Er werd gebruik gemaakt van extracten van zeven insecten om de gevoeligheid van de huid te testen van proefpersonen met en zonder bekende allergieën. Test extracten ondermeer van de:

  • rijst snuitkever (Sitophilus oryzae),
  • fruitvlieg (Drosophila melanogaster),
  • Indianmeal mot (Plodia in terpunctella),
  • sawtoothed graan kever (Oryzaephilus surinamensis),
  • rode bloem keverlarven en volwassenen (Tribolium castaneum),
  • verward bloem kever (Tribolium confusum),
  • minder graan boor (Rhyzopertha dominica).

Van de 230 allergische patiënten, reageerden 68 (29,6%) positief op een of meer van de insectextracten. Verrassend, van de 194 niet-allergische personen, lieten 50 (25,8%) gevoeligheid voor ten minste één extract zien. Een totaal van 333 positieve reacties werden waargenomen. De mate van gevoeligheid was nagenoeg gelijk voor beide groepen, het Indianmeal mot extract had de meeste positieve reacties, gevolgd door de extracten van de rode bloem keverlarven, rode bloem kever volwassenen, rijst snuitkevers, fruitvliegjes, verward bloem kevers, sawtoothed korrel kevers, en minder graan boren.

De vraag dringt zich op, waarom 25% van de bevolking gevoeligheid voor deze insecten zou hebben verworven? Op een of ander moment, hebben de meeste mensen wel eens hun keukenkastje moeten opruimen als gevolg van een besmetting van voedsel door beestjes. Als het probleem erg genoeg is (en terugkerende), kan de gevoeligheid worden ontwikkeld gerelateerd aan inhalatie- en of contactallergenen van insecten oorsprong. Meer waarschijnlijk, dat deze allergieën het gevolg zijn van de inname van kleine hoeveelheden insectenmateriaal in levensmiddelen gedurende een mensenleven. Ondanks vakkundige methoden van productie en opslag, is het moeilijk tegen te gaan dat sporen van insectenmateriaal hun weg vinden in ons voedsel. Van de Indianmeal mot en zijn verwanten is bekend dat zij voor beruchte plagen kunnen zorgen daar waar snoep wordt vervaardigd of opgeslagen. Opgeslagen producten zoals meel, pasta en gedroogd fruit worden vaak door motten aangevallen. Graankevers zijn een constante bedreiging voor het opgeslagen koren, wie heeft er niet eens een doos met cake mix of maïsmeel open gemaakt om daar een meelkevertje in te ontdekken. We zijn niet geneigd om voedsel te eten wat duidelijke tekenen van besmetting met insecten heeft, toch is het hoogst waarschijnlijk dat we af en toe een kleine dosis insectenmateriaal in levensmiddelen aantreffen dat we als gezond beschouwen (bijv. broccoli). Sterker nog dit is in de wet vastgelegd en daarmee eet elk mens onbewust gemiddeld 500 gram insecten per jaar. Dus ook jij eet al insecten 😉

Voor de meeste mensen dit niveau van blootstelling medisch onbelangrijk. Voor mensen met allergieën, vooral die weten dat insecten de oorzaak zijn, wordt de zaak problematischer. In het geval van eetbare insecten, moet de gesensibiliseerde persoon strikte vermijding van deze nieuwe keuken in acht nemen of… het er op wagen?

Misschien zijn er methoden die grotendeels het potentiële gevaar van voedselallergie verminderen. Sommigen suggereren dat insectallergenen in voeding worden uitgeschakeld door het te koken, maar toch, wanneer vijf van de bovengenoemde insectenextracten werden verwarmd tot 100° C gedurende een uur, positieve huidreacties werden opnieuw waargenomen, hoewel ze wel minder krachtig werden dan die van de onverwarmde insecten. Ook de theorie dat het maagzuur positieve invloed heeft op de allergenen is niet bewezen.

Voor de meeste mensen vormt het werken met of het eten van eetbare insecten weinig of geen gevaar voor de gezondheid, vooral als ze geen voorgeschiedenis van allergie voor insecten en andere geleedpotigen hebben. Toch, omdat gevoeligheid kan worden verkregen door herhaalde blootstelling aan een allergeen, is een zekere mate van waakzaamheid in orde. Personen met bekende insect of geleedpotige allergieën zouden er verstandig aan doen om enige voorzichtigheid in acht te nemen. Kruisreactiviteit tussen verwante en taxonomisch verspreide groepen van insecten is vastgesteld. Er zijn ook aanwijzingen voor kruisreactiviteit tussen de ver verwante leden van de geleedpotigen die suggereren het bestaan van gemeenschappelijke allergenen. Dus, als u allergisch bent voor schaaldieren, let dan automatisch ook een beetje op voor een portie ‘Fruits de Terre’. (Bron: Food Insects Newsletter July 1995  – vrije vertaling).

Nieuw onderzoek (dec 2015)
Eetbaar insect kan zoals bekend een allergie uitlokken, zelfs als ze gebakken zijn.
Mensen die allergisch zijn voor schaaldieren en huisstofmijt lopen kans ook te reageren op eetbare insecten, zelfs als deze zijn gebakken. Dit geeft aan dat voedselproducten met meelwormen mogelijk moeten worden gelabeld met allergie-informatie om de veiligheid van de consument te garanderen. Dit concludeert Sarah van Broekhoven in haar proefschrift Quality and safety aspects of mealworms as human food waarop ze op 1 december aan de Wageningen Universiteit is gepromoveerd.

Het Voedingscentrum waarschuwt uit voorzorg mensen met een schaaldier- en huisstofmijtallergie. Eetbare insecten behoren net als garnalen en huisstofmijten tot de geleedpotigen en hun allergie-opwekkende eiwitten lijken sterk op elkaar.

Met laboratoriumexperimenten liet Van Broekhoeven zien dat het bloed van 7 mensen met een schaaldier- of huisstofmijtallergie inderdaad antistoffen bevatte tegen meelwormeiwitten, en reageerde met een afweerreactie op de eiwitten. Dit gebeurde zelfs wanneer de meelwormen waren gebakken, hoewel de reactie zwakker was. Juist deze test was bijzonder relevant, stelt Van Broekhoven, aangezien in Nederland mensen insecten waarschijnlijk niet rauw eten gaan eten.

Share

Een gedachte over “Insecten eten en allergie

  1. Ik heb een zware allergie voor meelwormen mijn score was niet te meten op een normale schaal dus hebben ze een andere schaal erbij gepakt en scoor ik 1000
    Ik hoef er dan ook alleen maar bij te staan of al bij een aanraking

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *